## gids Snel starten

## 1. OmegaT gebruiken in 5 minuten!

Deze gids Snel starten behandelt slechts de basisonderwerpen van OmegaT. Ideaal gesproken zouden alle gebruikers de gebruikershandleiding moeten lezen om zichzelf alles eigen te maken wat OmegaT te bieden heeft. Opmerking voor Mac-gebruikers: sneltoetsen worden hier beschreven als "Ctrl+toets" maar gebruikers van een Mac zouden "Cmd+toets" moeten gebruiken. De "Cmd"-toets heeft ofwel een label "command" of een Apple-merkteken op Apple-toetsenborden.

Het OmegaT-scherm bestaat uit één werkruimte met vijf afzonderlijke vensters. Van elk van deze vensters kunnen de afmetingen met de muis gewijzigd worden. Links staat het venster Bewerken waar u uw vertalingen in typt. Rechtsboven staat het venster Overeenkomsten, waar de overeenkomsten uit het vertaalgeheugen worden weergegeven. Daaronder staat het venster Woordenlijst, waar de overeenkomsten uit de woordenlijst worden weergegeven. Twee aanvullende tabs aan de onderzijde van het venster openen de vensters Woordenboek en Machinevertaling. (Opmerking: u kunt natuurlijk de vensters herschikken naar uw eigen wensen - bovenstaande beschrijving is van toepassing op OmegaT direct na de installatie).

In het venster Bewerken presenteert OmegaT de brontekst 'gesegmenteerd' in ofwel zinnen of alinea's. Deze worden dan vertaald, één voor één. Als u verder gaat van segment naar segment worden uw vertalingen automatisch opgenomen in een vertaalgeheugen. Als alle segmenten vertaald zijn (of eerder als u dat wilt) zal OmegaT het vertaalgeheugen gebruiken om het/de vertaalde document(en) te maken in de map “Target”.

OmegaT beheert uw vertaalwerk in vertaal"projecten". Voor elk project maakt OmegaT een verzameling mappen die, op hun beurt, worden gebruikt om de brondocumenten op te slaan die moeten worden vertaald en ook woordenlijsten en vertaalgeheugens die zou willen gebruiken. OmegaT maakt ook een map “Target” waarin OmegaT de voltooide vertaalde documenten zal plaatsen.

## 2. Vertalen met OmegaT

### 2.1. Maken en openen van een nieuw project

Selecteer Project → Nieuw... uit het menu.

Navigeer naar de map waar u de projectbestanden wilt opslaan en typ een naam in voor het vertaalproject. Deze naam zal worden gebruikt voor de hoofdmap van het project; alle projectbestanden worden opgeslagen in deze map of de submappen daarvan.

OmegaT zal u vragen om de te maken projectmappen te bevestigen of te wijzigen, met behulp van onderstaand dialoogvenster:

Figure 1. Nieuw project - dialoogvenster

U kunt eenvoudigweg de locaties van de submappen accepteren, maar controleer eerst dat de codes voor de brontaal en taal voor de vertaling correct zijn. Selecteer de taalcode (2 letters) of taal-en-landcode (2 + 2 letters) uit de keuzelijst of typ ze met de hand in (de taalcode kan 2- of 3-cijferig zijn). Maak een mentale notitie van de locatie van de submap Target (voor uw vertaalde documenten). Als u wilt dat OmegaT segmenteert per zin in plaats van per "alinea", lees dan het hoofdstuk over Segmentatieregels.

Als u op OK klikt om de instellingen van het project te accepteren, zal OmegaT u vragen om de brondocumenten te selecteren om die te importeren. U kunt individuele bestanden importeren met Project > Bronbestanden importeren, of u kunt hele mappenstructuren (met alle bestanden in alle submappen) handmatig importeren in de map Source van uw OmegaTproject (bijvoorbeeld met behulp van de bestandsbeheerder van uw systeem). Als u per ongeluk de verkeerde documenten heeft geïmporteerd of teveel documenten, kunt u ze eenvoudigweg verwijderen uit de map Source.

Kijk in het venster Projectbestanden om uw lijst met bestanden te controleren die vertaald moeten worden (Menu: Project → Projectbestanden..., als het niet automatisch opent). Als u de inhoud van de map Source heeft moeten veranderen, vergeet dan niet om het project eerst opnieuw te laden (Menu: Project → Herladen (F5)). OmegaT opent standaard het eerste bestand van de projectlijst. Onthoud dat OmegaT alleen bestanden kan vertalen in de onderstaande formaten als zij overeenkomen met de patronen die zijn gedefinieerd in de bestandsfilters. Alle andere bestanden zullen worden genegeerd.

- Platte tekst-bestandsformaten

  - ASCII tekst (.txt, etc.)

  - Gecodeerde tekst (*.UTF8)

  - Java bronbundels (*.properties)

  - PO-bestanden (*.po)

  - INI (sleutel=waarde) bestanden (*.ini)

  - DTD-bestanden (*.DTD)

  - DocuWiki-bestanden (*.txt)

- Getagde tekst bestandsformaten

  - OpenOffice.org / OpenDocument (*.odt, *.ott, *.ods, *.ots, *.odp, *.otp)

  - Microsoft Open XML (*.docx, *.xlsx, *.pptx)

  - (X)HTML (*.html, *.xhtml,*.xht)

  - HTML Help Compiler (*.hhc, *.hhk)

  - DocBook (*.xml)

  - ééntalige XLIFF (*.xlf, *.xliff, *.sdlxliff)

  - QuarkXPress CopyFlowGold (*.tag, *.xtg)

  - SubRip titelbestanden (*.srt)

  - ResX-bestanden (*.resx)

  - Android-bronbestanden (*.xml)

  - LaTex (*.tex, *.latex)

  - Help- (*.xml) en Manual- (*.hmxp) bestanden

  - Typo3 LocManager (*.xml)

  - WiX Localization (*.wxl)

  - Iceni Infix (*.xml)

  - Flash XML exporteren (*.xml)

  - Wordfast TXML (*.txml)

In aanvulling op de tekst die u wilt vertalen, bevatten getagde tekstbestanden informatie over de opmaak die in OmegaT zichtbaar wordt gemaakt in de vorm van “tags”. De tags moeten ook aanwezig zijn in de vertaalde tekst, zelfs als de opmaak niet "vertaald" behoeft te worden. Als tags blijken te ontbreken of verkeerd geplaatst zijn, zou de tekst misschien niet worden weergegeven zoals bedoeld en de vertaling zal daarom gecorrigeerd moeten worden - zie het hoofdstuk "Tagverificatie" hieronder.

### 2.2. Vertalen van segmenten één voor één

Als u eenmaal het project en de bestanden die u wilt vertalen heeft gedefinieerd, zal OmegaT het eerste bronbestand openen in het venster Bewerken.

Het actieve segment wordt groen geaccentueerd; een kopie van de brontekst wordt er net onder weergegeven in het “doelveld”. (Op dit punt is alle tekst buiten het doelveld beveiligd en kan niet worden gewijzigd.) U moet uw vertaling typen vóór de tag <`segment 0001>`. OmegaT kan worden ingesteld om automatisch de brontekst naar de doeltekst te kopiëren (zie Opties > Bewerken (gedrag)...), wat handig kan zijn als delen van de brontekst niet gewijzigd moeten worden. In zulke gevallen zult u de brontekst overschrijven. Druk op de toets "ENTER" om door te gaan naar het volgende segment. Opmerking:

- Als u naar een ander deel van de tekst wilt gaan, of dat nu naar boven of naar beneden is, dubbelklik dan op de zin of alinea die u wilt openen.

- Als u liever vertaalt in een leeg doelveld stelt u die optie in onder Opties → Bewerken (gedrag)....

- In het item Weergave van het hoofdmenu kunt u de instellingen van het venster Bewerken wijzigen (bijvoorbeeld om de brontekst wel of niet te tonen, de vertaalde tekst te accentueren etc).

  Als u op "ENTER" drukt gebeuren er verschillende onzichtbare dingen: OmegaT voegt het paar van segmenten (het bronsegment en de vertaling daarvan) toe aan het interne vertaalgeheugen. Het vertaalt ook automatisch alle andere identieke segmenten die het detecteert. In aanvulling daarop kijkt het ook in het vertaalgeheugen en woordenlijst naar overeenkomsten voor het volgende niet-vertaalde segment, welk segment het vervolgens opent.

### 2.3. Overeenkomsten in het vertaalgeheugen en in woordenboeken en woordenlijsten gebruiken

#### 2.3.1. Overeenkomsten in het vertaalgeheugen

Figure 2. venster Overeenkomsten

Als OmegaT een fuzzy overeenkomst (30% of meer) voor het volgende segment in het vertaalgeheugen vindt, geeft het dit weer in het venster Overeenkomsten. In het venster Overeenkomsten wordt standaard de eerste overeenkomst geselecteerd.

- Druk op Ctrl+I om de vooraf geselecteerde overeenkomst op de cursorpositie in te voegen, of...

- Druk op Ctrl+R om het gehele segment te overschrijven met de geselecteerde overeenkomst.

Als er meerdere overeenkomsten zijn gevonden en u wilt niet de vooraf geselecteerde overeenkomst gebruiken:

- Selecteer de overeenkomst die u wilt gebruiken in het venster Overeenkomsten: Ctrl+2 voor de weergegeven tweede overeenkomst, Ctrl+3 voor de derde overeenkomst, etc.

- Gebruik dan de sneltoetsen Ctrl+I of Ctrl+R zoals hierboven.

U kunt OmegaT vertellen dat elke eerste overeenkomst boven een bepaald percentage van overeenkomst automatisch in het doelveld moet worden ingevoegd. Stel deze optie in met behulp van Opties

#### 2.3.2. Overeenkomsten in woordenlijsten en woordenboeken

Overeenkomende termen in woordenlijsten en woordenboeken, die u zou kunnen hebben opgenomen in het project, zullen als verwijzing worden weergegeven in de vensters Woordenlijst en Woordenboek.

#### 2.3.3. Zoeken gebruiken

OmegaT verschaft een groot scala aan zoekfuncties. Roep het venster Zoeken op met Ctrl+F en voer het woord of de frase waarnaar u wilt zoeken in het vak "Zoeken naar" in. Als alternatief: selecteer een woord of frase ergens in het bewerkingsveld en druk op Ctrl+F: het geselecteerde woord of frase zal automatisch worden ingevoerd in het vak "Zoeken naar" in het venster dat dan opent.

#### 2.3.4. Services voor machinevertaling gebruiken

In het venster Machinevertaling, indien een van de services is geactiveerd (zie Opties > Machinevertaling), zult u een automatische suggestie ontvangen voor de vertaling van het huidige segment. Druk op Ctrl+M om het doelsegment te vervangen door deze suggestie.

### 2.4. Vertaalde documenten maken

Als u alle segmenten heeft vertaald (of eerder als u dat wilt), zal OmegaT de doeldocumenten maken met behulp van de opgeslagen vertalingen in het vertaalgeheugen. Selecteer Project → Vertaalde documenten maken (Ctrl+D) uit het menu om dat te doen. OmegaT zal vertaalde versies van alle vertaalbare documenten in de map Source van het project maken, ongeacht of zij wel of niet volledig vertaald zijn. De geheel of gedeeltelijk vertaalde bestanden zullen worden opgeslagen in de map Target van het project. Open de doelbestanden met hun gekoppelde toepassing (browser, tekstverwerkingsprogramma...) om de inhoud en opmaak van uw vertaling te controleren om uw vertaalwerk te voltooien. U kunt dan terugkeren naar OmegaT om de nodige correcties te maken; vergeet niet om de vertaalde documenten opnieuw te maken.

## 3. Afhandelen van getagde tekst

OmegaT zorgt er voor dat de opmaak van de brondocumenten (vet, cursief etc.) niet verloren gaat door het te markeren met speciale tags. Tags van OmegaT zijn samengesteld uit één of meer letters, gevolgd door één of meer cijfer en met het "/"-teken om af te sluiten (bijvoorbeeld: <f0>, </f0> <br>, </s2> etc.). U moet deze tags met zorg behandelen en er voor zorgen dat zij op de juiste wijze zijn opgenomen in de doelsegmenten.(zie Tag-bewerkingen).

### 3.1. Een voorbeeld...

In deze voorbeelden hebben we de tags geaccentueerd om ze gemakkelijker te laten zien, maar in OmegaT zullen ze niet geaccentueerd zijn. De HTML-tags, geaccentueerd in blauw, zullen door OmegaT worden genegeerd als zij het segment volledig omsluiten. De tags, hieronder geaccentueerd in groen moeten door OmegaT worden afgehandeld omdat zij binnen het segment staan. Hier is een voorbeeld van een segment in HTML:

`<p>Een ander lettertype voor weergave kan worden geselecteerd via het dialoogvenster <b>Lettertype weergeven</b>. Open het via het menu-item <i>Opties</i> →<i>Lettertype weergeven...</i>. Het lettertype en de afmetingen kunnen worden gewijzigd in het dialoogvenster.</p>`

Hier ziet u hoe OmegaT dit zal weergeven, met de vertaling in het Afrikaans:

Figure 3. Bron HTMLsegment

Als OmegaT het vertaalde document heeft gemaakt, zal de HTML er zo uitzien:

Figure 4. Doel HTMLsegment

### 3.2. Tagverificatie

OmegaT detecteert niet automatisch foutieve tags in het vertaalde document. Voordat u dan ook het document aflevert aan uw cliënt, zou u daarom eerst de tags moeten controleren op fouten. Selecteer Extra → Tags valideren... (Ctrl+T) uit het menu. Een tabel zal worden weergegeven waarin de segmenten worden getoond waarvan de bron- en doeltags niet overeenkomen. Klik op het nummer van het segment. U wordt automatisch naar het verdachte segment in het venster Bewerken gebracht waar u de tags kunt corrigeren. Wanner u de correcties hebt uitgevoerd, controleer die dan door opnieuw op Ctrl+T te drukken. Onthoud dat bij het verifiëren van de tags een fout kan worden gevonden voor gevallen waarin de tags correct zijn - bijvoorbeeld indien het nodig was om de volgorde van de betrokken tags te wijzigen om een grammaticaal juiste vertaling te kunnen maken. Beschouw dit als een teken dat de verificatie bij wijze van waarschuwing liever een fout aangeeft.

In sommige gevallen kunnen tagfouten er voor zorgen dat het document niet geopend kan worden. Dit is geen reden voor paniek - u hebt nog steeds het bronbestand en de vertaling beschikbaar, u dient er alleen voor te zorgen dat u eventueel aanwezige tagfouten hebt gecorrigeerd voordat u de vertaalde documenten maakt. Tenslotte moet u de uiteindelijke opmaak altijd controleren door het document te openen in de gekoppelde viewer of bewerkingsprogramma.