# GNOME Energia-kudeatzailearen eskuliburua

GNOME Energia-kudeatzailea GNOME mahaigainaren saioen daemon-a da, eta ordenagailu eramangarriaren nahiz mahaigainekoaren energia-ezarpenak kudeatzen ditu.

2006-2009
Richard Hughes (richard@hughsie.com)
Richard Hughes

Baimena ematen da dokumentu hau kopiatu, banatu eta/edo aldatzeko Free Software Foundation-ek argitaratutako GNU Dokumentazio Librearen Lizentziaren 1.1. bertsioan edo berriago batean ezarritako baldintzak betetzen badira; Atal Aldaezinik, Aurreko azaleko testurik eta Atzeko azaleko testurik gabe. GFDL lizentziaren kopia esteka honetan edo eskuliburu honekin batera ematen den COPYING-DOCS fitxategian aurkituko duzu.

Eskuliburu hau GFDL lizentziarekin banatzen diren GNOME eskuliburuen bildumakoa da. Eskuliburu hau bildumatik bereizita banatu nahi baduzu, bana dezakezu, baina eskuliburuari lizentziaren kopia bat gehitu beharko diozu, lizentzian bertan 6. atalean azaltzen den bezala.

Enpresek euren produktu eta zerbitzuak bereizteko erabiltzen dituzten izen asko marka erregistratu moduan hartu behar dira. Izen horiek GNOMEren edozein agiritan agertzen direnean, eta GNOMEren Dokumentazio Proiektuko kideak marka komertzialak direla konturatu badira, orduan izen horiek maiuskulaz idatzita egongo dira, osorik edo hasierako letra maiuskulaz jarrita.

DOKUMENTUA ETA DOKUMENTUAREN BERTSIO ALDATUAK GNU DOKUMENTAZIO LIBREAREN LIZENTZIAREN BALDINTZEN ARABERA EMATEN DIRA, ETA ONDOREN ZEHAZTEN DIRENAK ONARTZERA BEHARTZEN DUTE:

1. DOKUMENTUA "DAGOEN-DAGOENEAN" EMATEN DA, INOLAKO BERMERIK GABE, EZ ESPRESUKI ADIERAZITAKORIK ETA EZ INPLIZITURIK ERE; BESTEAK BESTE (MUGARIK GABE), EZ DA BERMATZEN DOKUMENTUA EDO BERTSIO ALDATUA AKATSIK GABEA DENIK, MERKATURATZEKO EDO XEDE JAKIN BATERAKO EGOKIA DENIK EDO ARAURIK HAUSTEN EZ DUENIK. DOKUMENTUAREN EDO DOKUMENTUAREN BERTSIO ALDATUAREN KALITATEARI, ZEHAZTASUNARI ETA PERFORMANTZIARI BURUZKO ERANTZUKIZUN OSOA ZUREA DA. DOKUMENTUREN BATEK EDO BERTSIO ALDATUREN BATEK EDOZEIN MOTATAKO AKATSIK IZANEZ GERO, ZUK (EZ HASIERAKO IDAZLEAK, EZ EGILEAK ETA EZ INONGO KOLABORATZAILEK) ZEURE GAIN HARTU BEHARKO DUZU BERRIKUSTEKO, KONPONTZEKO EDO ZUZENTZEKO BEHARREZKO ZERBITZU GUZTIEN KOSTUA. BERME-UKATZE HAU LIZENTZIA HONEN FUNTSEZKO ZATIA DA. EZ DA BAIMENIK EMATEN EZEIN DOKUMENTU EDO BERTSIO ALDATU ERABILTZEKO, BALDIN ETA EZ BADA BERME-UKATZE HAU ONARTZEN.

2. EZINGO DA INONGO ZIRKUNSTANTZIA EDO LEGE-TEORIARIK OINARRI HARTU --EZ ERANTZUKIZUN ZIBILARI BURUZKORIK (ZABARKERIA BARNE HARTUTA) EZ KONTRATUARI BURUZKORIK, EZ BESTERIK-- DOKUMENTU HONEN EDO BERTSIO ALDATU BATEN EGILEA, HASIERAKO IDAZLEA, EDOZEIN KOLABORATZAILE EDO BANATZAILE, EDO ALDERDI HORIEN EDOZEIN HORNITZAILE BESTE PERTSONA BATEN AURREAN ERANTZULE EGITEKO, PERTSONA HORREK EDOZEIN MOTATAKO KALTE ZUZENEKO, ZEHARKAKO, BEREZI, INTZIDENTAL EDO ONDORIOZKOAK JASAN DITUELAKO, BESTEAK BESTE (MUGARIK GABE), BEZEROAK GALTZEAREN, LANA ETEN BEHARRAREN, ORDENAGAILUAK EZ IBILTZEAREN EDO GAIZKI IBILTZEAREN ONDORIOZKO KALTEAK, EDO DOKUMENTUA NAHIZ HAREN BERTSIO ALDATUAK ERABILTZETIK ONDORIOZTATZEN DIREN EDO ERABILERA HORREKIN ZERIKUSIA DUEN EDOZEIN KALTE EDO GALERA, ALDERDIARI KALTE HORIEK GERTA ZITEZKEELA ADITZERA EMAN BAZAIO ERE.

Richard
Hughes
richard@hughsie.com
2.0
2006-08-30

Richard Hughes richard@hughsie.com

Richard Hughes

## Ohar-bidaltzea

GNOME Energia-kudeatzailearen aplikazioari nahiz eskuliburu honi buruzko akatsen berri emateko edo oharrak bidaltzeko, Energia-kudeatzailean aurkituko dituzu argibideak.

## Sarrera

GNOME Energia-kudeatzailea GNOME mahaigainaren saioen daemon-a da.

## Erabilera

GNOME Energia-kudeatzailea GNOMEren abioan abiarazten da normalean, baina eskuz ere abia daiteke GNOME Energia-kudeatzailea:

Komando-lerroa

  Idatzi `gnome-power-manager --verbose --no-daemon`, eta sakatu Sartu:

## Jakinarazpen-mezuak

Behin GNOME Energia-kudeatzailea abiarazita, ondoko jakinarazpenak bistara daitezke.

### AC moldagailua deskonektatuta

#### GNOME Energia-kudeatzaileak AC moldagailua kenduta dagoenean emandako jakinarazpena

Jakinarazpen hori desgaitzeko, aldatu `/apps/gnome-power-manager/notify/discharging` GConf gakoa.

### Erabat kargatuta

#### GNOME Energia-kudeatzaileak ordenagailu eramangarriaren bateria erabat kargatuta dagoenean emandako jakinarazpena

Jakinarazpen hori desgaitzeko, aldatu`/apps/gnome-power-manager/notify/fully_charged` GConf gakoa.

Jakinarazpena berriz emango zaizu bateria-ehunekoa % 95 baino beherago egon ondoren berriro erabat kargatzen denean. Horri esker, makina batzuek ez dituzte behin eta berriro erakusten nahi ez diren mezuak, bateria-kargaren jakinarazpena okerra bada.

### Energia gutxi

Bateria baxu dagoenean, ondoko jakinarazpena jasoko duzu. Berehala konektatu beharko zenuke korronte alternora.

#### GNOME Energia-kudeatzaileak bateria-energia gutxi dagoenean ematen duen jakinarazpena

Jakinarazpen hori desgaitzeko, aldatu `/apps/gnome-power-manager/notify/low_power` GConf gakoa.

### Energia maila kritikoa

Ordenagailuaren energia amaitu denean, jakinarazpen hau erakutsiko da, zer egin behar den azaltzeko. Maila kritikoa dagoenean zer egin aldatzeko, erabili hobespenen tresna.

#### GNOME Energia-kudeatzaileak sistemaren energia maila kritikoa denean ematen duen jakinarazpena

### Esekitze-hutsegitea

Esekitzeak huts egiten duenean ondoko abisua jasoko duzu. Normalean, uneko erabiltzaileak ez du baimenik izaten ordenagailua esekitzeko edo hibernatzeko.

#### GNOME Energia-kudeatzaileak esekitzean huts egiten duenean emandako jakinarazpena

Jakinarazpen hori desgaitzeko, aldatu `/apps/gnome-power-manager/notify/sleep_failed` GConf gakoa.

## Estatistikak

Estatistiken programak aukera ematen dizu ordenagailu eramangarriaren energia-kontsumoa ikusteko.

Baina kendu egin da GNOME Energia-kudeatzailearen aurreko bertsioetako informazio-leihotik, datu-interfazeak orain DBUS erabiltzen duelako, eta ez barne IPCa. Horrek aukera ematen die beste aplikazioei datak eskatzeko eta bistaratzeko, behar izanez gero.

### Energiaren historia bateriatik korronte alternora

Beharrezko hardwarea eduki ezean, baliteke aukera edo grafiko batzuk ikusi ahal ez izatea. Era berean, baliteke hemen erakutsitako hardwareren bat ikustea (UPS gailuak, esate baterako), baina beste gailuen modu berean tratatzen dira.

### Kargaren historia

Grafiko honek erakusten du lehen mailako bateria konposaturako erabilgarri dagoen kargaren ehunekoa; horrela, batera eramangarri nagusi bat eta bateria laguntzaile bat edukiz gero, batez besteko balioa bakarrik erakutsiko da. Grafikoak ez du legendarik.

### Energiaren historia

Grafiko honek lehenengo mailako bateria konposatuak erabilitako karga-energiaren historia erakusten du. Lerro honek sistemako bateriak kargatzeko erabilitako energia kopurua edo sistemak erabilitako bateria-energia adierazten ditu. Lerroa goraka joaten ikusi beharko zenuke prozesadorea lan intentsiboak egiten ari denean, eta beheraka sistema inaktibo dagoenean, edo pantaila energia aurrezteko moduan dagoenean. Legenda bat erakusten da grafikoarekin batera, datu-gertaerak jasotzen direnean.

Ordenagailuak ez dizu daturik bidaliko kargatzen edo deskargatzen ari ez bada, edo ordenagailua esekita badago. Hori hardware-mugak direla-eta gertatzen da, datuak bateria kudeatzeko txipak bakarrik bidaltzen dituelako, eta ez plaka nagusiko energia kudeatzeko txipak.

### Estimatutako denboraren historia

Grafiko honetan, lehenengo mailako bateria konplexuaren estimatutako kargaren historia erakusten da. Lerro honek kargatu arte behar den denbora kopurua adierazten du, edo deskargatu bitarteko denbora kopurua. Marrak proportzionalki igo beharko luke energia jaistean, eta jaitsi, energia igotzean. Legenda bat erakusten da grafikoarekin batera, datu-gertaerak jasotzen direnean.

## Hobespenak

Hobespenen leihoarekin ondokoak kontrolatuko dituzu:

- LCD pantailaren distira, bateriarekin nahiz korronte alternoarekin lan egitean

- Pantaila itzaltzeko eta esekitzeko behar den inaktibotasun-denbora

- Ordenagailu eramangarriaren estalkia ixtean egin beharreko ekintzak

- Jakinarazpen-areako ikonoaren gidalerroa

Baliteke graduatzaile edo kontrol-lauki batzuk desgaitzea, GConf gidalerro-gakoetan ezin bada idatzi. Horrek aukera ematen die administratzaileei erabiltzaileak aukera ditzakeen ekintzak blokeatzeko.

### Korronte alternoaren hobespenak

#### GNOME Energia-kudeatzailearen korronte alternoaren fitxa

### Bateriaren hobespenak

#### GNOME Energia-kudeatzailearen bateriaren fitxa

This allows a powerful computer to reduce the power usage when idle, or when the full capabilities are not required.

### Hobespen orokorrak

#### GNOME Energia-kudeatzailearen Orokorra fitxa

### Saioaren eta sistemaren inaktibotasun-denborak

`gnome-screensaver` saioen daemon-ak erabiltzailearen sarrera monitorizatzen du, eta, sagua mugitu ez bada edo teklarik sakatu ez bada, denbora-muga bat abiarazten du. Denbora-muga horren balioa `gnome-screensaver-preferences` komandoan ezarritako baliora iristean, saio-hasiera hori 'saio inaktibo' gisa markatzen da. Orduan, GNOME Energia-kudeatzaileak abian jartzen ditu saio inaktiboko ekintza guztiak: energia baxuko modua gaitzea, eta eramangarriaren panelaren distira jaistea, esate baterako.

#### Saio inaktiboaren denbora-muga aldatzeko: `gnome-screensaver-preferences`

Saioa inaktibotzat markatu bezain laster, GNOME Energia-kudeatzaileak bere 'sistema' propioaren kronometroa abiaraziko du. Behin `gnome-power-preferences` komandoan ezarritak denbora-mugara iritsita, eta PUZ karga inaktibo dagoela, inaktibotasun-ekintza egingo da (pantaila itzali, eseki edo hibernatu, normalean).

Argiago uzteko: `gnome-power-preferences` komandoko graduatzaileak saioaren denbora muga + minutu 1eko balioan abiarazteko ezarrita daude, ezin baikara hasi saioa inaktibotzat markatu arte. Saio inaktiboaren denbora-muga `gnome-screensaver-preferences` komandoan doituz gero, `gnome-power-preferences`eko graduatzaileen hasiera horren arabera aldatuko da.

## Hobespen aurreratuak

### Pantailako distira leuntzea

Eramangarriaren panel-distiraren inaktibotasuna aldatzeko, aldatu `/apps/gnome-power-manager/backlight/idle_brightness` GConf gakoa.

### Pantaila blokeatzea

Lehenespenez, GNOME Energia-kudeatzaileak blokeatzeko eskema sinplea onartzen du. Horrek esan nahi du pantaila blokeatuko dela estalkia ixtean 'gnome-screensaver'en "Blokeatu pantaila" ezarrita badago, edo sistemak esekitzeko edo hibernatzeko ekintza egingo duela.

Erabiltzaile aurreratuek blokeatzeko sistema konplexu bat erabil dezakete: eramangarriaren estalkiaren blokeo-gidalerroak alda ditzakete, esekitzeko eta hibernatzeko ekintzekin. Modu konplexua gaitzeko, GConf gakoa desgaitu beharko duzu:

- `/apps/gnome-power-manager/lock/use_screensaver_settings`

Ondoren, gidalerroen gakoak ezar daitezke 'gnome-screensaver' blokeatzea eta desblokeatzea behartzeko, ekintza bat egitean:

- `/apps/gnome-power-manager/lock/blank_screen`

- `/apps/gnome-power-manager/lock/suspend`

- `/apps/gnome-power-manager/lock/hibernate`

Ez ikusi egingo zaio 'gnome-screensaver'en blokeatzeko gidalerroari, modu sinplea birgaitu arte.

## GNOME energiaren miniaplikazioak

### Distiraren miniaplikazioa

Distiraren miniaplikazioak aukera ematen dio erabiltzaileari distira aldi baterako aldatzeko, gidalerro lehenetsia aldatu gabe. Oso erabilgarria izan daiteke ordenagailu eramangarriak distirarako botoirik ez badu, erraz alda dezakezulako horrela.

#### Distiraren miniaplikazioaren goitibeherako zerrenda.

Ez duzu graduatzailerik izango, hardwarea onartzen ez bada.

### Inhibitzeko miniaplikazioa

Inhibitzeko miniaplikazioak aukera ematen dio erabiltzaileari ordenagailua automatikoki lotan jartzea inaktibo egonez gero. Beharrezkoa izaten da programa zaharrekin edo jabedunekin (VMWare, Matlab...). Egin klik ikonoan automatikoki esekitzea inhibitzeko, eta egin klik berriro eragiketa normala egiteko.

#### Inhibitzeko miniaplikazioa inhibituta dago.

Ez erabili miniaplikazio hau GNOME softwarea bakarrik erabiltzen baduzu. Arazorik izanez gero, eman erroreen berri aplikazioak Inhibit() eta UnInhibit() metodoak erabil ditzan, erabilera normalean bezala.

## Maiz egiten diren galderak

Posta-zerrendetan askotan galdetzen diren kontuak:

### Zer da bateria-ahalmena?

Ahalmena da zure bateriak biltegira dezakeen karga, fabrikatzailearen gidalerroekin alderatuta.

#### Grafiko honek litio-ioizko bateria arrunt batek kargatzeko eta deskargatzeko ehunka zikloren ondoren duen ahalmena erakusten du.

### Zein alde dago esekitzearen eta hibernatzearen artean?

Esekitzearen eginbidea energia aurrezteko dago; egoera honetan, ordenagailuaren memoriako programa-datuak gordetzen dira, ahalik eta energia gutxiena kontsumituz. Ordenagailua esekita dagoenean, ez da lanik egingo jarduera normalari berrekin arte. Ez zaio lanari berrekingo kanpoko gertaera bat egon arte (tekla bat sakatzea....). Normalean segundo batzuk igarotzen dira esekita dagoen ordenagailua berriz lanean has dadin.

Hala ere, kopurua txikia izanda ere, energia erabiltzen ari da, eta, beraz, ez da gomendatzen bateria baxu dagoenerako. Mahaigaineko ordenagailua desentxufatzen baduzu, edo ordenagailu eramangarriaren bateriaren energia agortzen bazaizu, egindako lana galdu egingo duzu.

Hibernatzeko egoerak ordenagailuaren egoera osoa gordetzen du disko gogorrean, eta itzali egiten du energia; ordenagailua itzalita dagoela ematen du. Ez zaio lanari berrekingo kanpoko gertaera bat egon arte (tekla bat sakatzea....). Hau da energia gutxien kontsumitzen den egoera. Mahaigaineko ordenagailua desentxufatzen baduzu, edo ordenagailu eramangarriaren bateriaren energia agortzen bazaizu, egindako lana ez da galduko. Minutu bat edo gehiago iraun dezake ordenagailua hibernatzeko eta esnatzeko prozesuak.

### Pantaila hondatuta daukat, eta DPMS standby (egonean) eta off (desaktibatuta) egoerak 'no-signal' gisa hartzen ditu, eta pantaila piztuta dago beti.

Aldatu behar duzu GNOME Energia-kudeatzaileak erabilitako DPMS esekitzeko modua. Ireki `gconf-editor`, eta aldatu `/apps/gnome-power-manager/backlight/dpms_method_ac` eta `/apps/gnome-power-manager/backlight/dpms_method_battery` gakoak funtzionatzen duten moduetako batera, esate baterako, standby (egonean), suspend (esekitzea) edo off (desaktibatuta).

### Nire deskarga-denbora okerra da beti, bateriaren akats bat dela-eta; zer egin dezaket?

GNOME Energia-kudeatzailearen karga-ehunekoa gidalerro-datu gisa erabil dezakezu. Ireki `gconf-editor`, eta aldatu `/apps/gnome-power-manager/use_time_for_policy` gakoa faltsura. Erraza da: `gconftool-2 --set --type bool /apps/gnome-power-manager/general/use_time_for_policy false`

Horrela, gidalerroen ekintzek ondo funtzionatuko dute zuretzat, baina, jakina, gelditzen den denbora okerra izango da oraindik ere.

### Nola lortuko dut nire aplikazioak ordenagailua automatikoki esekitzea geldiaraztea?

If your application is doing a long operation, you might want to disable the ability to suspend for a little while. You should use gnome-session if you really don't want the user to be able to suspend, or for the computer to save power by hibernating or suspending.

### ACPI exekutatzen ari naiz. Zergatik hartzen dute hainbeste denbora gertaerek (KA moldagailua kentzeak, esate baterako) erregistratzeko?

Pare bat gauza egon daitezke arazoaren muinean.

- Agian HAL ez da exekutatzen ari ACPI gertaera kapturatzen duen gehigarria.

- Baliteke BIOSa gaizki ibiltzea, eta konponketa bat behar izatea. Bidali berri-emate bat.

Lehenengo kasuan, saiatu exekutatzen ari diren HAL prozesuak aurkitzen: `ps -eaf | grep hal`

Eta `hald-addon-acpi` komandoa. Exekutatzen ari ez bada, ziurtatu HAL exekutatzen ari dela `haldaemon` abioko scriptaren `--retain-privileges` aukeran. Beste aukera bat da acpid erabiltzea, nukleoko proc fitxategiaren ordez.

## Honi buruz

Richard Hughesek idatzi zuen GNOME Energia kudeatzailea (richard@hughsie.com). GNOME Energia-kudeatzaileari buruzko informazio gehiago ikusteko, bisitatu GNOME Energia-kudeatzailearen web orria.

Programa-errore baten berri emateko, edo aplikazio nahiz eskuliburuari buruzko iradokizunak egiteko, jarraitu azalpenak: GNOME Energia-kudeatzailearen Programa-erroreen orria.

Programa hau Free Software Foundation-ek argitaratutako GNU Lizentzia Publiko Orokorraren 2. bertsioan, edo (nahiago baduzu) bertsio berriago batean, jasotako baldintzen arabera banatzen da. Lizentzia horren kopia estekahonetan, edo programa honen iturburu-kodean sartutako COPYING fitxategian aurkituko duzu.